## พ.ร.บ. ส่งเสริมการเรียนรู้ พ.ศ. 2566 กับการขับเคลื่อน SDG 4 ในอยุธยา

**บทความสังเคราะห์เพื่อการเรียนรู้สาธารณะ · ตรวจแหล่งข้อมูล 15 กันยายน 2569**

### บทคัดย่อ

การพัฒนาการศึกษาระดับจังหวัดต้องมองเส้นทางการเรียนรู้ของคนตลอดชีวิต ตั้งแต่เด็กที่ยังเข้าไม่ถึงโอกาส วัยแรงงานที่ต้องปรับทักษะ ไปจนถึงผู้สูงอายุ บทความนี้อ่านสาระของพระราชบัญญัติส่งเสริมการเรียนรู้ พ.ศ. 2566 ร่วมกับเป้าหมาย SDG 4 และข้อค้นพบจากเอกสารของ Projects เพื่อเสนอแนวทางจัดบริการที่ยืดหยุ่น เชื่อมหน่วยงาน และติดตามผลที่เกิดกับผู้เรียน ข้อเสนอการดำเนินงานในบทความเป็นการประยุกต์ของผู้จัดทำ ไม่ใช่ข้อบังคับหรือมติของจังหวัด

### 1. สาระกฎหมายที่เกี่ยวข้อง

พระราชบัญญัติส่งเสริมการเรียนรู้ พ.ศ. 2566 ประกาศในราชกิจจานุเบกษาเมื่อวันที่ 19 มีนาคม 2566 เล่ม 140 ตอนที่ 20 ก หน้า 60–72 มาตรา 6 กำหนดการเรียนรู้สามรูปแบบ ได้แก่ การเรียนรู้ตลอดชีวิต การเรียนรู้เพื่อการพัฒนาตนเอง และการเรียนรู้เพื่อคุณวุฒิตามระดับ โดยคำนึงถึงความหลากหลายของผู้เรียน มาตรา 7–12 อธิบายเป้าหมายและแนวทางของแต่ละรูปแบบ ส่วนมาตรา 16 กล่าวถึงหน้าที่ของกรมส่งเสริมการเรียนรู้และความร่วมมือกับภาคีเครือข่าย (พระราชบัญญัติส่งเสริมการเรียนรู้ พ.ศ. 2566, 2566)

การอ่านกฎหมายเพื่อออกแบบงานควรระบุว่ากิจกรรมหนึ่งสนับสนุนการเรียนรู้รูปแบบใด และหน่วยงานใดมีอำนาจดำเนินการ การประสานงานระดับจังหวัดไม่ได้ทำให้อำนาจของทุกสังกัดรวมอยู่ที่หน่วยงานเดียว ต้องอ่านรายละเอียดจาก[ตัวบทฉบับเต็ม](https://ratchakitcha.soc.go.th/documents/140A020N0000000006000.pdf) และกฎหรือประกาศที่ใช้กับกิจกรรมนั้นก่อนดำเนินงาน

### 2. เชื่อมกับ SDG 4 อย่างมีความหมาย

SDG 4 ครอบคลุมคุณภาพ ความเสมอภาค และการเรียนรู้ตลอดชีวิต ประเด็นที่ใช้ประกอบการออกแบบ ได้แก่ การเข้าถึงอาชีวศึกษาและอุดมศึกษา (4.3) ทักษะเพื่อการทำงาน (4.4) การลดความเหลื่อมล้ำในการศึกษา (4.5) การอ่านออกเขียนได้และคิดคำนวณ (4.6) และความรู้เพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน (4.7) รหัสเหล่านี้เป็น **เป้าหมายย่อย** ไม่ใช่สูตรตัวชี้วัดท้องถิ่นโดยอัตโนมัติ (United Nations, n.d.)

ข้อเสนอของผู้จัดทำคือให้เริ่มจากปัญหาผู้เรียน เช่น เข้าเรียนไม่ได้เพราะเวลางานไม่แน่นอน แล้วออกแบบตารางเรียนและช่องทางประเมินที่เหมาะสม จากนั้นจึงอธิบายว่าบริการนี้เชื่อมเป้าหมายใด การระบุรหัส SDG เพียงอย่างเดียวยังไม่ใช่หลักฐานว่าโครงการช่วยบรรลุเป้าหมาย

### 3. บริบทที่เอกสารใน Projects ชี้ให้เห็น

บันทึกตรวจเอกสารจังหวัดวันที่ 10 กันยายน 2569 รายงานว่าตารางสาเหตุออกกลางคันปีการศึกษา 2566 มีทั้งการอพยพตามครอบครัว ปัญหาครอบครัว การปรับตัว และเหตุอื่น จึงเสนอให้ติดตามเส้นทางหลังย้ายและเชื่อมบริการช่วยเหลือ ไม่ใช้ทุนการศึกษาเป็นคำตอบเพียงอย่างเดียว ทั้งนี้ข้อมูลเป็นหมวดสาเหตุที่ระบบรายงานบันทึก ไม่ได้พิสูจน์เหตุเชิงวิจัยของทุกคน (*บันทึกตรวจเอกสารจังหวัด*, 2569)

สำหรับผู้ใหญ่ แนวทางที่เหมาะกับบริบทอยุธยาควรพิจารณาเวลางาน การเดินทาง ภาษา ความสามารถทางดิจิทัล และการเรียนรู้จากชุมชน ข้อเสนอนี้ต้องสำรวจความต้องการจริงก่อนเลือกสถานที่หรือกลุ่มนำร่อง ไม่อนุมานว่าคนในพื้นที่อุตสาหกรรมมีความต้องการเหมือนกันทั้งหมด

### 4. ข้อเสนอการออกแบบบริการระดับพื้นที่

| เส้นทางการเรียนรู้ | ตัวอย่างการประยุกต์ที่เสนอ | สิ่งที่ต้องตรวจสอบก่อนเริ่ม |
|---|---|---|
| ตลอดชีวิต | ห้องสมุดและแหล่งเรียนรู้ชุมชนที่มีกิจกรรมอ่าน ประวัติศาสตร์ และรู้เท่าทันสื่อ | เวลาเปิด การเข้าถึงของคนพิการ ค่าเดินทาง และความสนใจของผู้ใช้ |
| พัฒนาตนเอง | หลักสูตรสั้นด้านทักษะอาชีพ ดิจิทัล หรือการใช้ชีวิตสำหรับคนทำงานและผู้สูงอายุ | ความต้องการผู้เรียน ผู้สอน เครื่องมือ และความเป็นไปได้ที่จะนำไปใช้ |
| คุณวุฒิตามระดับ | แนะแนวเส้นทางกลับเข้าสู่การเรียนสำหรับผู้ที่ขาดโอกาส | หลักเกณฑ์รับเข้า ประเมิน เทียบโอน และการรับรองตามหน่วยงานผู้มีอำนาจ |

**ตัวอย่างกระบวนการที่เสนอ:** สำรวจอุปสรรค → แนะแนวรายบุคคล → เลือกบริการร่วมกับผู้เรียน → จัดผู้ประสานงานและช่องทางช่วยเหลือ → ยืนยันว่าผู้เรียนเข้ารับบริการ → ติดตามความต่อเนื่องและทักษะที่นำไปใช้ได้ ไม่เผยแพร่ข้อมูลรายบุคคลบนเว็บไซต์สาธารณะ

### 5. วัดผลมากกว่าการนับผู้เข้าร่วม

ก่อนเริ่มกิจกรรม ให้บันทึกระดับทักษะตั้งต้นด้วยงานหรือสถานการณ์ที่สอดคล้องกับสิ่งที่จะสอน หลังจบให้ประเมินด้วยเกณฑ์เดียวกันหรือเครื่องมือที่เทียบเคียงได้ และติดตามการนำไปใช้เมื่อมีระยะเวลาเหมาะสม จำนวนผู้ลงทะเบียน ผู้เข้าเรียนจริง ผู้เรียนจบ และผู้ติดตามผลได้ควรแยกรายงาน เพื่อให้เห็นการสูญหายระหว่างกระบวนการ

สำหรับโครงการทดลอง ผู้จัดทำเสนอให้ทบทวนรายเดือนว่าผู้เรียนติดขัดขั้นใด และให้ผู้เรียนอธิบายอุปสรรคด้วยภาษาของตนเอง หากพบว่าคนทำงานเข้าร่วมไม่ได้เพราะเวลา การเปลี่ยนเวลาจัดอาจมีประโยชน์กว่าการเพิ่มประชาสัมพันธ์ ควรบันทึกทั้งการปรับบริการและผลหลังปรับ เพื่อให้เกิดการเรียนรู้เชิงระบบ

### 6. เงื่อนไขด้านการบริหาร

การทำงานร่วมกันควรมีเจ้าภาพบริการที่ชัดเจน ข้อตกลงเรื่องทรัพยากร นิยามข้อมูลเดียวกัน และช่องทางให้ผู้เรียนเสนอแนะ การกำหนดค่าเป้าหมายควรเกิดหลังตรวจค่าฐานและความสามารถในการให้บริการ การเรียนจบหลักสูตรไม่ยืนยันว่ามีงานทำหรือมีรายได้เพิ่ม ต้องมีข้อมูลติดตามที่ตอบคำถามนั้นโดยตรง

อ่านต่อ: [บทบาทหน่วยงาน](agencies.html) · [โครงการตัวอย่าง](projects.html) · [เครื่องมือประเมินผล](evaluation.html)

### เอกสารอ้างอิง

พระราชบัญญัติส่งเสริมการเรียนรู้ พ.ศ. 2566. (2566, 19 มีนาคม). *ราชกิจจานุเบกษา, 140*(20 ก), 60–72. [ตัวบทกฎหมาย](https://ratchakitcha.soc.go.th/documents/140A020N0000000006000.pdf)

*บันทึกตรวจเอกสารจังหวัดฉบับเต็มและข้อเสนอใช้ประโยชน์*. (2569, 10 กันยายน). [เอกสารทำงานใน Projects ยุทธศาสตร์พัฒนาการศึกษาจังหวัด; ไม่ปรากฏชื่อผู้แต่งในไฟล์]. [บันทึกแหล่งข้อมูลที่นำมาใช้](knowledge.html?article=source-notes)

United Nations. (n.d.). *Goal 4: Ensure inclusive and equitable quality education and promote lifelong learning opportunities for all*. Retrieved September 15, 2026, from https://sdgs.un.org/goals/goal4